1. Vài nét về thành cổ Vinh
Địa chỉ: Đường Đào Tấn, phường Cửa Nam, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
Giờ mở cửa: 7:00 – 22:00
Phí vào cửa: Miễn phí
Thành cổ Vinh, hay còn gọi là thành cổ Nghệ An, là một di tích lịch sử nổi bật được xây dựng từ thời vua Gia Long. Năm 1998, di tích này được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia nhờ lưu giữ những dấu vết quan trọng về lịch sử và đặc sắc trong lối kiến trúc của dân tộc. Hiện nay, thành cổ Vinh chỉ còn lại ba cổng chính: Tiền Môn (cổng chính), Tả Môn và Hữu Môn, cùng với các đoạn hào xung quanh. Mặc dù đã trải qua nhiều lần tu sửa, cổng Tiền Môn vẫn giữ được vẻ nguyên vẹn so với hai cổng còn lại.
Nếu có dịp du lịch đến Nghệ An, bạn không thể bỏ qua thành cổ Vinh, nơi sở hữu lối kiến trúc đồ sộ nằm trong một khuôn viên hình lục giác, được bao quanh bởi hào nước sâu. Đây cũng là một địa điểm lý tưởng để bạn khám phá và hiểu rõ hơn về vai trò quan trọng của vùng đất Nghệ An – Hà Tĩnh trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc.
2. Đến thăm thành cổ vào thời gian nào?
Việc tham quan thành cổ Vinh vào bất kỳ mùa nào trong năm đều mang lại những trải nghiệm thú vị, vì mỗi thời điểm, nơi đây lại khoác lên mình một vẻ đẹp riêng biệt. Tuy nhiên, để tránh cái nóng oi ả, bạn nên lựa chọn mùa xuân (tháng 3-5) hoặc mùa thu (tháng 9-11). Vào những thời gian này, thời tiết ở Vinh thường mát mẻ và dễ chịu, tạo điều kiện lý tưởng để bạn thoải mái khám phá thành cổ và tận hưởng không khí trong lành, xanh tươi xung quanh.
3. Đến thành cổ và lắng nghe những câu chuyện độc đáo
Người xưa chọn vị trí và hướng xây dựng thành cổ Vinh dựa trên thuyết phong thủy phương Đông. Phía đông, thành cổ tựa lưng vào dãy núi Hồng Lĩnh, nơi gắn liền với huyền thoại về 100 chú chim phượng hoàng đi tìm tổ ấm. Phía tây, thành dựa vào dãy núi Thiên Nhẫn, với những đỉnh núi trùng điệp, tạo thành hình lưỡi cưa vươn lên trời.
Khi mới được xây dựng, vua Gia Long đã huy động 1.000 lính Thanh Hóa và 4.000 lính Nghệ An để xây thành bằng đất. Tuy nhiên, dưới triều vua Minh Mạng, thành cổ đã được nâng cấp với những bức tường kiên cố bằng đá ong.
Đến thời vua Tự Đức, thành cổ tiếp tục được trùng tu với 4.848 cân vôi, 155 cân mật mía và 8.599 phiến đá sò. Đây là lần cải tạo lớn nhất, giúp thành cổ trở thành một công trình vững chắc, khẳng định vị thế quan trọng trong việc bảo vệ an ninh và tổ quốc vào thời kỳ đó.
Tường thành của thành cổ Vinh có chiều cao 4,8m, được bảo vệ bởi hào sâu và rộng. Hiện nay, di tích chỉ còn lại ba cửa ra vào: cửa Tiền, cửa Tả và cửa Hữu, trong khi cửa Hậu đã không còn.
Thành cổ Vinh được thiết kế theo hình lục giác, với diện tích khoảng 420.000m² và chu vi 2.520m, bao gồm hai vòng thành: vòng thành trong và vòng thành ngoài. Hệ thống thành cao kết hợp với hào sâu được xây dựng để ứng phó với mọi tình huống tấn công. Ngoài ra, hào còn được sử dụng để trồng sen, lấy hạt cống nạp cho triều đình hàng năm.
Kiến trúc của các cổng thành cổ Vinh rất độc đáo, khi mỗi cổng đều được thiết kế dạng mái vòm, mang đến cảm giác như bạn đang đi qua một ngôi nhà nhỏ và kiên cố. Đứng giữa cổng thành, bạn sẽ cảm nhận được sự vững chắc và uy nghiêm, như thể đang đứng giữa một lô cốt vững chãi. Có thể nói, thành cổ Vinh được thiết kế như một pháo đài quân sự, với khả năng phòng thủ cực kỳ mạnh mẽ.
Hệ thống hào của thành cổ Vinh là một phần quan trọng trong cấu trúc phòng thủ của thành, giúp tăng cường khả năng bảo vệ thành khỏi sự xâm chiếm của quân địch. Hào được đào rộng và sâu, kết hợp với các yếu tố tự nhiên như sông Vĩnh (hay sông Cửa Tiền) và ngòi nước, tạo nên một hệ thống phòng thủ hiệu quả.
Cụ thể:
- Hệ thống hào có kích thước rộng 28m và sâu 3,4m, giúp ngăn chặn hoặc làm khó việc tiến vào thành từ bên ngoài.
- Ngòi nối hệ thống hào với sông Vĩnh có chiều rộng 2m, chiều sâu 1,6m, và đáy rộng 1,2m. Điều này cho phép nước từ sông có thể chảy vào hào, làm tăng tính hiệu quả trong việc duy trì độ sâu của hào, đồng thời có thể làm giảm khả năng tiếp cận của quân địch.
- Chức năng bảo vệ: Hệ thống hào không chỉ giúp cung cấp đất để đắp lũy bờ thành mà còn tạo ra một lớp phòng thủ vững chắc. Các hào này làm cho việc tiếp cận thành khó khăn hơn, đặc biệt nếu kết hợp với các loại vũ khí phòng thủ hoặc các chướng ngại vật tự nhiên khác.
Hệ thống hào của thành cổ Vinh là một ví dụ điển hình về việc áp dụng kỹ thuật xây dựng và khai thác tài nguyên thiên nhiên để bảo vệ các công trình quan trọng trong lịch sử quân sự.
